Tüp Bebek Öncesi Yapılması Gereken Testler: Tam Liste

Doğal yollarla çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftler için tüp bebek (IVF) tedavisi, modern tıbbın sunduğu en değerli çözümlerden biridir. Ancak bu tedavinin başarıya ulaşması büyük ölçüde hazırlık sürecine bağlıdır. Tüp bebek öncesi yapılması gereken testler; hem anne adayının hem de baba adayının bedensel hazırlığını değerlendirmek, olası sorunları önceden tespit etmek ve tedavi protokolünü doğru biçimde belirlemek için kritik öneme sahiptir. Bu rehberde, kadın ve erkek için gerekli testlerin tamamını, neden yapıldıklarını ve sonuçların nasıl yorumlandığını detaylıca ele alacağız.

Tüp Bebek Öncesi Test Sürecinin Önemi

Tüp bebek tedavisine başlamadan önce kapsamlı bir değerlendirme yapılması, tedavinin başarı şansını doğrudan etkiler. Tespit edilmemiş bir hormon dengesizliği, rahim içinde gizli kalmış bir polip ya da erkeğin sperm parametrelerindeki bir bozukluk; tedavi sürecinde beklenmedik başarısızlıklara yol açabilir. Oysa bu sorunlar önceden saptandığında müdahale edilme ve düzeltilme şansı ortaya çıkar. Bu nedenle tüp bebek merkezleri, tedaviye başlamadan önce çiftlerden kapsamlı bir test paketi tamamlamalarını ister.

İlk görüşme sırasında doktor; çiftin tıbbi geçmişini, daha önce yapılan tedavileri, ameliyat raporlarını ve varsa önceki tüp bebek denemelerine ait belgeleri inceler. Bu ön değerlendirme, hangi testlerin öncelikli olarak yapılması gerektiğine karar vermede belirleyici bir rol oynar.

Kadınlar İçin Tüp Bebek Öncesi Testler

1. Hormon Testleri

Tüp bebek sürecinin temel taşlarından birini oluşturan hormon testleri, kadının yumurtalık rezervi ve genel üreme sağlığı hakkında ayrıntılı bilgi sunar. Bu testlerin büyük çoğunluğu, adetin 2. ya da 3. gününde alınan kan örneğiyle yapılır; çünkü bu dönem, hormonal değerlerin en doğru biçimde ölçülebildiği zaman dilimidir.

FSH (Folikül Uyarıcı Hormon): Yumurtalık rezervini ölçen en temel göstergelerden biridir. Bazal FSH değerinin 12 IU/L ve üzerinde olması, yumurtalık rezervinin yetersiz olduğuna işaret eder. Bu durumda kullanılacak ilaçların dozu ya da protokolü yeniden değerlendirilir.

LH (Lüteinizan Hormon): Yumurtlama sürecini tetikleyen bu hormon, özellikle polikistik over sendromu (PCOS) tanısında yol gösterici niteliktedir. FSH/LH oranının yüksek çıkması, PCOS lehine önemli bir bulgu olarak değerlendirilir.

E2 (Estradiol): Adetin başında ölçülen E2 değerinin 80 pg/mL’nin üzerinde olması, düşük yumurtalık rezervinin bir göstergesi olabilir ve diğer hormon değerleriyle birlikte değerlendirilir.

AMH (Anti-Müllerian Hormon): Döngüden bağımsız olarak herhangi bir günde ölçülebilen AMH, yumurtalık rezervinin en güvenilir belirteçlerinden biridir. Düşük AMH değerleri, elde edilebilecek yumurta sayısının az olabileceğine işaret ederken yüksek değerler OHSS (yumurtalık aşırı uyarım sendromu) riskini gündeme getirebilir.

TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon): Tiroid bezi işlevini değerlendiren bu test, döngüden bağımsız olarak yapılabilir. Tiroid hormonlarındaki dengesizlikler tüp bebek başarısını olumsuz etkilediğinden tedavi öncesinde mutlaka kontrol edilmesi gerekir.

Prolaktin (PRL): Süt hormonu olarak da bilinen prolaktin düzeyinin yüksek olması, yumurtlamayı engelleyebilir ve tüp bebek başarısını düşürebilir.

Progesteron: Yumurtlama kalitesini ve lüteal faz yeterliliğini değerlendirmek amacıyla bakılır.

DHEAS ve Toplam Testosteron: Özellikle polikistik over sendromu ya da yüksek androjen düzeyi şüphesinde ek hormon testleri olarak istenir.

2. Görüntüleme Yöntemleri

Transvajinal Ultrason: Tüp bebek öncesi değerlendirmenin olmazsa olmazlarından biridir. Adetin 2. ya da 3. gününde yapılan bazal ultrason incelemesiyle yumurtalıklardaki antral folikül sayısı (AFC) ölçülür, kist ya da çikolata kisti (endometrioma) varlığı araştırılır, rahmin anatomik yapısı incelenir ve miyom veya polip gibi oluşumlar tespit edilir. Bu inceleme hem yumurtalık rezervi hakkında önemli ipuçları verir hem de tedavi öncesi müdahale gerektiren durumları ortaya koyar.

HSG — Histerosalpingografi (Rahim Filmi): Rahim boşluğunun ve fallop tüplerinin durumunu değerlendiren bu radyolojik yöntemde rahim ağzından özel bir boya maddesi verilerek tüplerin açıklığı kontrol edilir. Aynı zamanda rahmin yapısal özellikleri, boyutu ve olası anomalileri de bu görüntüyle ortaya konur. Gerçek embriyo transferi öncesinde rahim kanalının nasıl bir yol izlediğine dair bilgi toplamak açısından da değerlidir.

Histeroskopi: HSG’de ya da ultrason değerlendirmesinde şüpheli bir bulgu saptandığında, rahim iç yüzeyinin doğrudan kamera ile incelenmesine olanak tanıyan histeroskopi tercih edilebilir. Bu yöntem hem tanı koyar hem de aynı seansta polip, miyom veya rahim içi yapışıklık gibi sorunların tedavisine imkân tanır.

3. Enfeksiyon ve Bulaşıcı Hastalık Taramaları

Bazı viral enfeksiyonlar, hamilelik sürecinde anneden bebeğe geçebilir ya da tüp bebek tedavisinin seyrini değiştirebilir. Bu nedenle aşağıdaki testler tüp bebek öncesinde standart olarak yapılır:

• HBsAg (Hepatit B): Hepatit B taşıyıcılığını belirler. Taşıyıcı olan anneden doğan bebeklere doğumdan hemen sonra Hepatit B aşısı ve serumu uygulanır.
• Anti-HCV (Hepatit C): Hepatit C virüsüne karşı oluşan antikorları araştırır.
• HIV (AIDS Testi): Şüpheli vakalarda istenir; pozitif sonuç tedavi protokolünü doğrudan etkiler.
• Rubella IgG/IgM (Kızamıkçık): Rubella IgG pozitifliği, daha önce kızamıkçık geçirildiğini ya da aşılandığını gösterir ve olumlu bir bulgudur. IgG negatif çıkması ise anne adayının bu enfeksiyona karşı savunmasız olduğuna işaret eder; gebelik öncesi aşılama önerilir.
• Toxoplasma IgG/IgM: Kedi temas öyküsü veya çiğ et tüketimi durumunda özellikle önem kazanır. Akut enfeksiyon (IgM pozitifliği) varsa gebelik planı yeniden değerlendirilir.
• Kan Grubu (ABO ve Rh): Anne ve baba adayının kan gruplarının Rh uyumsuzluğu (anne negatif, baba pozitif) söz konusu olduğunda hamilelik sürecinde anti-D immünoglobulin enjeksiyonu gerekebilir.

4. Diğer Kan Tetkikleri

• Hemogram (Tam Kan Sayımı): Genel sağlık durumunu ve varsa anemi ya da enfeksiyon işaretlerini ortaya koyar.
• Koagülasyon Testleri (APTT, PT): Özellikle tekrarlayan gebelik kayıpları olan ya da kan pıhtılaşma bozukluğundan şüphelenilen kadınlarda istenir.
• Tam İdrar Tahlili: Böbrek ve idrar yolu sağlığını değerlendirir.

5. Genetik Testler (Özel Durumlarda)

Her çifte rutin olarak önerilmeyen genetik testler, belirli endikasyonlar söz konusu olduğunda devreye girer. Birden fazla başarısız tüp bebek denemesi yaşayan çiftlerde veya tekrarlayan gebelik kaybı öyküsü olanlarda kromozom analizi (karyotip tayini) yapılır. Ebeveyn adaylarında genetik bir anormallik saptanması durumunda, elde edilen embriyolara Preimplantasyon Genetik Test (PGT) uygulanarak yalnızca genetik açıdan sağlıklı embriyolar transfer edilebilir.

Erkekler İçin Tüp Bebek Öncesi Testler

1. Spermiogram (Semen Analizi)

Baba adayı için en temel ve vazgeçilmez test olan spermiogramda şu parametreler incelenir: sperm sayısı, hareketlilik oranı ve ilerleme kalitesi, morfoloji (sperm şekil ve yapı bozukluklarının oranı). Test öncesinde 2-5 günlük cinsel perhiz uygulanması, sonuçların güvenilirliği açısından önemlidir. Eğer spermiogram normal sınırlardaysa ek testlere gerek kalmayabilir. Ancak sperm değerlerinde belirgin bir düşüklük ya da hiç sperm bulunamaması durumunda üroloji konsültasyonu zorunlu hale gelir.

2. Enfeksiyon Taramaları

Erkek için de kadında olduğu gibi temel viral hastalık taramaları yapılır:

• HBsAg, Anti-HBs, Anti-HCV (Hepatit taramaları)
• HIV testi

3. Hormon Testleri (Endike Vakalarda)

Ciddi sperm anormallikleri saptandığında erkekte de hormon değerlendirmesi istenir: FSH, LH, Testosteron, Prolaktin ve TSH ölçümleri, altta yatan hormonal bir sorunu ortaya koyabilir.

4. Ürolojik Muayene ve Testis Ultrasonu

Sperm sayısının düşük olduğu erkeklerde varikosel (testis toplardamarlarında genişleme) başlıca nedenlerden biridir. Bu durumun değerlendirilmesi için üroloji uzmanı muayenesi ve skrotal ultrason gerekebilir.

5. Genetik Testler

Hiç sperm üretilemediğinde (azoospermi) ya da çok az sperm bulunduğunda erkekte de genetik testler devreye girer: Y kromozomu mikrodelesyon testi ve periferik kanda karyotip tayini, erkek infertilitesinin genetik kökenini araştırmada en sık başvurulan yöntemlerdir.

Testlerin Ardından: Tedaviye Hazırlık

Tüm test sonuçları değerlendirildikten sonra doktor, tespit edilen sorunlara göre bir hazırlık planı oluşturur. Rahimde saptanan bir miyom ya da polip, histeroskopik cerrahi ile giderilir; tüplerde sıvı birikimi (hidrosalpinks) varsa laparoskopik müdahale planlanır. Hormon dengesizlikleri ilaçla tedavi edilir, enfeksiyonlar uygun antibiyotik rejimiyle giderilir.

Bunların yanı sıra yaşam tarzı düzenlemeleri de tedavinin başarısına katkı sağlar. Sigara ve alkol kullanımının bırakılması, kafeinin kısıtlanması, Akdeniz tipi bir beslenme düzeninin benimsenmesi, sağlıklı bir kiloya ulaşılması ve stres yönetimi; tüp bebek hazırlığının tamamlayıcı unsurları arasında sayılır.

Sık Sorulan Sorular

Testlerin hepsi aynı anda mı yapılır? Hayır. Bazı hormon testleri adetin belirli günlerinde yapılması gerektiğinden tüm testler aynı günde tamamlanamaz. Doktor, çifte kişiselleştirilmiş bir test takvimi sunar.

Testlerin geçerlilik süresi var mı? Evet. Hormon testleri, spermiogram ve enfeksiyon taramaları gibi tetkiklerin belirli bir süre içinde yenilenmesi istenebilir; özellikle uzun aralıklarla yapılan denemeler arasında güncel sonuçlar tercih edilir.

Tüm testler her çifte uygulanır mı? Temel testler tüm çiftlere uygulanır; ancak genetik testler, ek hormon incelemeleri ve ileri görüntüleme yöntemleri yalnızca belirli klinik endikasyonlar varlığında istenir.

Sonuç

Tüp bebek tedavisinin başarısı yalnızca laboratuvar koşullarında değil, büyük ölçüde tedavi öncesi hazırlık aşamasında şekillenir. Kapsamlı test değerlendirmeleri sayesinde hem tedaviye engel teşkil edebilecek sorunlar önceden giderilebilir hem de her çifte özgü bir protokol tasarlanabilir. Eğer siz de tüp bebek tedavisi planlıyorsanız, deneyimli bir üreme tıbbı uzmanıyla görüşerek bu rehberde yer alan testlerin tamamını zamanında ve eksiksiz yaptırmanız, başarı şansınızı artırmanın en somut adımlarından biri olacaktır.

Bu süreçte profesyonel bir ekip ile ilerlemek isterseniz lütfen bizimle iletişime geçin.